غريزى اصل همهء قوّت‌هاست ، زيرا كه همه به او محتاج‌اند ، پس رياضت ، مقوّى و مصحح جميع بدن باشد ، ما دام كه مفرط نشود . انواع رياضت و احكام آن و انواع رياضت و احكام آن بسيار است ، چنانچه اگر در اين مقام مذكور شود مملّ باشد . ليكن مجملا بعضى ذكر بايد كرد تا رساله خالى از آن نباشد و كسى كه مطالعه كند بر حسب تصرف خود اطلاع يابد . رياضت اولا دو قسم است : يكى آنكه مقدمه رياضتى ديگر باشد ، مثل دلاكى پيش از سوارى كه رگ‌ها نرم مىكند تا رياضت سوارى ، نيكو واقع شود . دوم رياضت‌ها كه خود مقصود است . و مطلق رياضت : يا بسيار است يا كم ؛ يا زود است يا دير ؛ يا نرم است يا سخت ؛ يا مركب از اينها مانند بسيار سخت و بسيار نرم ؛ و هر يك فايده‌اى دارند : امّا رياضت بسيار ، تحليل مىكند و بدن ، سرد مىگرداند و رياضت زود ، بدن گرم مىكند و تحليل نمىكند . زيرا كه تحليل را زمانى و درنگى مىبايد . و رياضت سخت بسيار ، بدن سخت مىكند از جهت تحليل . و رياضت نرم اندك ، بدن نرم مىكند ، زيرا كه خون به ظاهر بدن مىآورد و به تحليل نمىبرد . باقى اقسام زيرك دانا به فطانت بيرون آرد و الّا در مطولات بجويد . [ انواع رياضت ] و انواع رياضت به حسب اين محل اين است كه ياد كرده مىشود : ميان يكديگر گرفتن و كشيدن و يكديگر را دور انداختن و مشت زدن و دويدن و رفتن و تير انداختن و زوبين انداختن و جستن و در چيزى خسبيدن و به يك پاى رفتن و شمشيربازى و نيزه‌بازى و سوارى و ايستادن بر سر پاى و دست‌ها جنبانيدن . اينها رياضت‌هاى تند است .